Home Bệnh xương khớp Đau thần kinh tọa: Nguyên nhân, dấu hiệu và phương pháp điều trị

Đau thần kinh tọa: Nguyên nhân, dấu hiệu và phương pháp điều trị

Được viết bởi

Đã kiểm duyệt y khoa

Tất cả bài viết của chúng tôi đã được kiểm tra nội dung y khoa trước khi xuất bản để đảm bảo tính chuyên môn.

Đau thần kinh tọa là bệnh lý phổ biến ở người có độ tuổi từ 30 -50 và có xu hướng “trẻ hóa” dần ở những năm gần đây. Tình trạng bệnh bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau như viêm dây thần kinh, hệ thống thần kinh bị chèn ép… Chi phối các hoạt động cơ thể và dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời. Vậy phương pháp điều trị đau thần kinh tọa ra sao? Hãy cùng DoctorJex tìm hiểu chi tiết nhé!

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng đau thần kinh tọa

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng đau thần kinh tọa

Đau thần kinh tọa là gì?

Đau thần kinh tọa (tiếng Anh là Sciatica pain) là một triệu chứng rối loạn cảm giác do sự tổn thương và chèn ép dây thần kinh, gây ra những cơn đau nhức kéo dài từ mông đến chân và bàn chân. Theo y học, dây thần kinh tọa (dây thần kinh hông to) là dây thần kinh có kích thước dài và dày nhất trong cơ thể (khoảng 2cm). Cấu tạo bắt đầu từ phần cuối cột sống thắt lưng đến các đầu ngón chân, bao gồm 5 loại rễ thần kinh như:

  • Rễ thần kinh của cột sống thắt lưng L4 và L5.
  • Rễ thần kinh xương cùng S1, S2 và S3.

Dây thần kinh tọa có chức năng quan trọng trong khả năng vận động, chi phối cảm giác và cung cấp dinh dưỡng, năng lượng cho các bộ phận bên dưới. Thoát vị đĩa đệm và gai xương đốt sống ở lưng khi phát triển quá mức, thường là nguyên nhân dẫn đến đau thần kinh tọa. Bệnh tiến triển âm ỉ, cảm giác đau nhức dần tăng cao khi bệnh chuyển biến nặng và đau nhiều vào ban đêm và tê cứng khớp cột sống mỗi sáng thức dậy.

Triệu chứng nhận biết khi bị đau thần kinh tọa

Khi bị đau thần kinh tọa người bệnh thường có cảm giác cơn đau bắt nguồn từ vị trí mông kéo dài xuống chi dưới và biểu hiện chủ yếu ở một bên chân. Nhưng trên thực tế, các cơn đau này đa phần khởi phát từ hệ thống dây thần kinh đang bị kích thích quá mức ở vị trí cột sống thắt lưng dưới. Các triệu chứng điển hình thường gặp như:

  • Cơn đau nhức âm ỉ kéo dài, nóng rát và nhói tương tự điện giật
  • Ngứa râm ran và cảm giác dị cảm ‘kim châm” ở bàn chân và ngón chân.
  • Các cơ ở chi dưới yếu dần và phản xạ kém linh hoạt
  • Đau nhói ở lưng, mông khi bước đi hoặc ngồi lâu.
  • Nóng rát ở lòng bàn chân hoặc các đầu ngón chân.
Đau nhức tê bì ở vùng chân là biểu hiện phổ biến của đau thần kinh tọa

Đau nhức tê bì ở vùng chân là biểu hiện phổ biến của đau thần kinh tọa

Tương tự như các bệnh lý khác, các triệu chứng sẽ tùy thuộc vào vị trí mà dây thần kinh bị chèn ép và thời gian phát bệnh, mà sẽ có các biểu hiện khác nhau. Cường độ cơn đau dần trở nên nghiêm trọng hơn khi bệnh nhân thực hiện các hoạt động như cúi xuống, nâng vật nặng, ho, hắt xì hay vặn người. Do đó, cần theo dõi và nhanh chóng đến các trung tâm bệnh viện uy tín thăm khám khi cơ thể có các dấu hiệu tương tự trên, để các bác sĩ kịp thời phát hiện và đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả cho bạn.

Nguyên nhân gây đau thần kinh tọa

Tình trạng đau thần kinh tọa có thể xảy ra do bất kỳ nguyên nhân nào, gây ảnh hưởng và tổn thương trực tiếp đến các dây thần kinh trong số năm rễ thần kinh cấu tạo nên dây thần kinh tọa. Tuy vậy, các nguyên nhân chính dẫn đến bệnh lý trên thường bắt nguồn từ:

Thoát vị đĩa đệm

Nguyên nhân phổ biến nhất của bệnh đau thần kinh tọa là do thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Miếng đệm ngăn cách giữa các đột sống hay còn gọi là đĩa đệm, trong quá trình bị các đốt sống nén chặt dẫn đến sưng phồng nứt vỡ hoặc trượt khỏi cột sống. Các đĩa đệm này, sẽ bị đẩy vào ống sống và chèn ép lên các dây thần kinh tọa gần đó.

Nguyên nhân gây đau thần kinh tọa

Nguyên nhân gây đau thần kinh tọa

Hẹp ống sống

Đây là một nguyên nhân phổ biến khác dẫn đến bệnh lý đau thần kinh tọa. Hẹp thắt lưng liên quan đến vấn đề tuổi tác và thường xuất hiện ở những bệnh nhân trung niên hoặc cao tuổi. Khiến các hệ thống đường dây thần kinh ở cột sống, không gian xung quanh tủy sống dần trở nên thu hẹp. Từ đó, kích thích và tạo ra sự chèn ép một hoặc nhiều rễ thần kinh ở chùm đuôi ngựa hay các dây thần kinh cột sống.

Các nguyên nhân khác

  • Chấn thương hoặc viêm cột sống lưng: Các chấn thương ở vùng cột sống và tình trạng viêm nhiễm, nếu không được điều trị và phục hồi đúng phương pháp. Sẽ là nguyên nhân khiến tăng nguy cơ đầu thần kinh tọa.
  • Khối u hoặc cục máu đông phát triển ở cột sống: Các khối u hình thành trong ống sống thắt lưng và dần tăng trưởng kích thước, gây chèn ép đến dây thần kinh.
  • Hội chứng chùm đuôi ngựa: Đây là tình trạng hiếm gặp do sự chèn ép các bó thần kinh, hình dạng như đuôi ngựa nằm ở cuối tủy sống. Dẫn đến hình thành các cơn đau, tê yếu ở vùng chân và thậm chí có thể ảnh hưởng đến bằng quang gây mất kiểm soát tiểu tiện.
  • Thoái hóa cột sống lưng: Trong quá trình thoái hóa khớp, khi các đốt sống ma sát dần tạo ra những gai xương và tác động gây tổn thương do sự chèn ép lên các dây thần vùng lưng dưới và các mô mềm xung quanh.
  • Hội chứng Piriformis: Hội chứng này xảy ra khi cơ piriformis chèn ép lên dây thần kinh tọa, dẫn đến viêm sưng và gây đau tê ở vùng mông, hông và cẳng chân dữ dội. Tuy nhiên, vì nguyên nhân do cơ nên chỉ cần người bệnh tập luyện các động tác giãn cơ đúng cách kết hợp massage thư giãn, thì chỉ cần mất vài ngày hoặc vài tuần bệnh sẽ cải thiện.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ đau thần kinh tọa

Bên cạnh có nguyên nhân gây bệnh trên, thì đau thần kinh tọa còn bắt nguồn từ nhiều yếu tố khác tác động như:

Tuổi tác

Lão hóa tự nhiên là tác nhân khiến các bệnh lý xương khớp, sự hao mòn và suy yếu các đốt sống cột sống, làm cho đĩa đệm cũng dần lão hóa theo và dẫn đến các vấn đề như sưng phồng hay trượt khỏi cột sống. Ngoài ra, các tình trạng liên quan đến tuổi tác như viêm khớp mà cũng dễ dẫn đến đau thần kinh tọa.

Cân nặng

Thừa cân là yếu tố quan trọng góp phần khiến cột sống – bộ phận có trách nhiệm nâng đỡ toàn bộ phần thân trên cơ thể, chịu áp lực trọng lượng đè nén. Vậy nên, khi có thể vượt quá mức cân nặng tiêu chuẩn sẽ gây ra các vấn đề căng cơ vùng lưng và căng thẳng cho cột sống.

Béo phì có thể tác động gây đau thần kinh tọa

Béo phì có thể tác động gây đau thần kinh tọa

Yếu tố công việc

Đối với những công việc phải thường xuyên mang vác vật nặng, cúi người liên tục hoặc làm việc ở những tư thế cố định quá lâu không tốt cho sức khỏe như lái xe. Đây đều là các nguyên tố dẫn đến các nguy cơ bị đau thần kinh tọa.

Bệnh tiểu đường

Bệnh lý tiểu đường ở giai đoạn 2 cũng là yếu tố góp phần khiến cơ thể mắc vấn đề về thần kinh tọa. Bởi do, khi lượng đường trong máu không ổn định có thể làm tổn thương các hệ thần kinh, bao gồm cả dây thần kinh tọa.

Lười tập luyện

Khi ngồi trong một khoảng thời gian dài và không có những hoạt động thể thao kết hợp nhằm giãn cơ, tăng khả năng tuần hoàn máu và vận động các khớp, sẽ góp phần tăng khả năng mắc bệnh đau thần kinh tọa.

Sử dụng thuốc lá

Nồng độ nicotine có trong thuốc lá, không chỉ gây hại đến hệ hô hấp, mà nó còn có các ảnh hưởng nguy hiểm đến sự tuần hoàn và gia tăng nguy cơ bị đau mãn tính nói chung, cũng như đau thần kinh tọa nói riêng.

Mang thai

Cân nặng tăng vượt trội, mất kiểm soát trong thời gian mang thai khiến nhiều mẹ bầu mắc bệnh lý đau thần kinh tọa, gây ra nhiều khó khăn trong sinh hoạt thường ngày và có thể ảnh hưởng đến cả thai nhi. Bên cạnh đó, còn do kích thước bụng và ngực phát triển, dẫn đến trọng lượng cơ thể bị đẩy về phía trước. Từ đó, cột sống phải dùng nhiều lực kéo và khiến ngày càng cong hơn và nhóm cơ ở chân, hông phải sử dụng nhiều lực để cố định cơ thể, gây ra sự chèn ép ở thần kinh tọa.

Đau thần kinh tọa có nguy hiểm không?

Bệnh đau thần kinh tọa có thể cải thiện khoảng 80 – 90% cơn đau, nếu như được phát hiện và điều trị từ giai đoạn đầu khi các triệu chứng còn chưa chuyển biến nặng. Tuy vậy, đối với các trường hợp chủ quan và để bệnh phát triển trong thời gian dài, thì có nguy cơ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm khác như:

  • Teo yếu dần cơ chi dưới
  • Mất cảm giác hoặc bại liệt chân.
  • Mất kiểm soát ở ruột và bàng quang.

Khi nào người bệnh cần đi khám bác sĩ

Sau đây là các dấu hiệu nguy cấp mà người bệnh gặp phải và kéo dài hơn 4 tuần, thì hãy nhanh chóng đến bệnh viện để các bác sĩ chuyên môn thăm khám. Nhằm tránh dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng khác do đau thần kinh tọa gây ra:

  • Đau ở vùng thắt lưng hoặc ở chân và cường độ ngày càng tăng cao.
  • Đau đột ngột sau khi chấn thương hoặc do tác động lực.
  • Những cơn đau khiến cơ thể tuột cân nặng mất kiểm soát, mà người bệnh đang không thực hiện phương pháp giảm cân nào.
  • Sốt và cảm thấy mỏi mệt do cơn đau tạo nên.
  • Mất thăng bằng và khả năng kiểm soát chân khi đi bộ.

Cách chẩn đoán bệnh đau thần kinh toạ

Để có thể đưa ra các kết luận chính xác về bệnh lý trên, các bác sĩ cần thực hiện kết hợp các phương pháp chẩn đoán chuyên môn khác nhau bao gồm:

Chẩn đoán lâm sàng

Trong phương pháp này, các bác sĩ sẽ khám lâm sàng bệnh nhân thông qua các bài kiểm tra thể chất và tình trạng sức khỏe hiện tại, phạm vi khả năng di chuyển của chân, bàn chân và ngón chân. Bên cạnh đó, bệnh nhân sẽ được đặt các câu hỏi xoay quanh về cơn đau, kết hợp các tư thế đứng ngồi và góc độ đau khi nâng hoặc duỗi chân.

Chẩn đoán lâm sàng đau thần kinh tọa

Chẩn đoán lâm sàng đau thần kinh tọa

Xét nghiệm hình ảnh

Ngoài các chẩn đoán lâm sàng trên, một số xét nghiệm khác cũng được chỉ định thực hiện bao gồm:

  • Chụp X-quang: Phương pháp chụp X-quang có thể đem đến các kết quả chi tiết về sự phát triển quá mức của quá trình thoái hóa xương gây đè lên hệ thần kinh. Ngoài ra, còn hiển thị tình trạng hiện tại của đĩa đệm, gai xương hay các khối u ở cột sống.
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc chụp cắt lớp vi tính (CT): Hai phương pháp xét nghiệm hình ảnh này, có mục đích đem đến kết quả chi tiết về các mô mềm ở lưng và chi tiết xương cột sống. Trong đó, phương pháp MRI có thể cho biết rõ vị trí đĩa đệm bị thoát vị và dây thần kinh đang bị viêm chèn ép.
  • Điện cơ (EMG): Đo điện cơ là xét nghiệm giúp kiểm tra tốc độ xung điện khi đi qua dây thần kinh tọa và phản ứng của cơ được tạo ra. Nhằm xác nhận mức độ tổn thương của rễ thần kinh tọa.

Phương pháp điều trị đau thần kinh tọa

Sau khi thực hiện các chẩn đoán chi tiết và có được kết quả cụ thể, các bác sĩ sẽ đưa ra cho bạn nhiều lựa chọn điều trị thích hợp, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh. Các phương pháp phổ biến thường gặp là:

Phương pháp điều trị không phẫu thuật

Đây là phương pháp điều trị bảo tồn, thường được áp dụng đối với giai đoạn đầu trong các phác đồ điều trị. Nhằm khắc phục và cải thiện tình trạng đau nhức, giảm viêm sưng do thần kinh tọa gây nên và giảm thiểu tối đa các biến chứng có nguy cơ chuyển biến nặng. Bao gồm các biện pháp như:

  • Thuốc: Sử dụng các loại thuốc chống viêm không steroid (NSAID) không cần kê toa hay các loại thuốc giãn cơ, chống viêm cần được kê toa từ bác sĩ và các loại thuốc khác (trầm cảm, động kinh). Đều có tác dụng đem đến hiệu quả trong việc giảm tê nhức, đau đớn do thần kinh tọa ảnh hưởng. Tuy vậy, nếu sử dụng các loại thuốc này trong thời gian dài có thể gây ra các tác dụng không mong muốn lên cơ thể như mắc các bệnh về gan thận, dạ dày và cả tim mạch. Vậy nên, người bệnh cần xem xét sử dụng thuốc chỉ trong thời gian ngắn và dưới sự theo dõi nghiêm ngặt từ bác sĩ chuyên khoa.
  • Vật lý trị liệu: Cải thiện những cơn đau nhức, tê cứng vùng chân và thắt lưng, thông qua các bài tập vật lý trị liệu. Được thiết kế riêng biệt cho từng đối tượng bệnh nhân khác nhau, do những bác sĩ và chuyên gia xương khớp thực hiện. Điều chỉnh tốt các tư thế vận động, tăng cường sức mạnh cơ xương khớp và hỗ trợ kéo giãn các vùng cơ bị co cứng, hạn chế tình trạng viêm sưng cơ chèn ép dây thần kinh tọa hiệu quả. Hơn nữa, các liệu pháp châm cứu trong vật lý trị liệu cũng mang đến hiệu quả kiểm soát và cải thiện các triệu chứng do đau thần kinh tọa mang lại.
  • Tiêm steroid: Trong một số trường hợp, sau khi đã dùng thuốc nhưng không mang lại tác dụng như mong muốn. Thì liệu pháp tiêm thuốc corticosteroid trực tiếp vào khu vực quanh rễ thần kinh gây đau, sẽ mang lại kết quả giảm đau nhanh chóng (có tác dụng trong vòng ba tháng) và tiết kiệm thời gian nhất.
Vật lý trị liệu điều trị đau thần kinh tọa

Vật lý trị liệu điều trị đau thần kinh tọa

Phương pháp phẫu thuật

Đối với tình trạng bệnh ở giai đoạn nặng, các phương pháp điều trị bảo tồn không còn tác dụng sau khoảng 6 – 8 tuần sử dụng thì phẫu thuật là lựa chọn tốt nhất hiện tại. Các phương pháp phẫu thuật thần kinh tọa thông dụng nhất có thể kể đến như:

  • Phẫu thuật cắt đĩa đệm: Phương pháp loại bỏ các mảnh vụ hoặc phần nhỏ mà đĩa đệm bị thoát vị khỏi cột sống, đang đè lên dây thần kinh tọa dẫn đến viêm đau khó chịu.
  • Phẫu thuật Laminectomy: Hay còn gọi là giải nén mở, là phương pháp phẫu thuật nhằm loại bỏ một mảnh đốt sống phía trên rễ thần kinh và một phần đĩa đệm bên dưới. Do đó, giải phóng áp lực từ dây thần kinh bị đè nén và dần phục hồi, cải thiện chức năng cột sống lưng.

Cách phòng ngừa đau thần kinh tọa

Tuy rằng, đau thần kinh tọa khởi phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau và trong đó có một số nguyên tố không thể ngăn ngừa được như thoát vị đĩa đệm do lão hóa, đau do chấn thương hoặc đang mang thai. Nhưng việc thực hiện một số giải pháp phòng ngừa, có khả năng bảo vệ vùng cột sống lưng và giảm thiểu rủi ro mắc bệnh hiệu quả như:

Duy trì tư thế tốt cho cột sống

Thực hiện các tư thế an toàn cho phần cột sống mỗi khi bạn cần ngồi, đứng, khinh vật nặng và nằm ngủ. Khi làm việc, thường xuyên đứng dậy và đi lại, tránh ngồi trong thời gian quá lâu sẽ hạn chế áp lực lên cột sống ở lưng.

Cân bằng chỉ số cân nặng

Lên kế hoạch giảm cân an toàn và kết hợp thực đơn dinh dưỡng khoa học tốt cho xương khớp. Tránh xa các loại thực phẩm chứa nhiều chất béo xấu và dầu mỡ như các loại thức ăn nhanh, đồ chiên xào và đặc biệt loại bỏ tối đa các thức uống có ga và nhiều đường như nước ngọt hay trà sữa. Nhờ đó, mà chỉ số cân nặng cũng sẽ dần được cải thiện và hạn chế các vấn đề về bệnh tiểu đường, cũng như bảo vệ tổn thương ở các rễ dây thần kinh.

Xem thêm: Các loại thực phẩm tốt cho xương khớp

Duy trì tập luyện

Hoạt động thể chất bao gồm các bài tập luyện nhẹ nhàng hỗ trợ giãn cơ (yoga, pilates, bơi lội) và cả những bài tập sức mạnh tăng cường phát triển cơ (tập tạ, boxing,..). Đều mang đến các lợi ích cho sức khỏe xương khớp, nhờ đó tăng cường độ linh hoạt các cơ, kích hoạt sản sinh sụn khớp, giảm thiểu các cơn đau nhức hiệu quả ở lưng, chân và duy trì một cơ thể khỏe mạnh.

Tập luyện là phương pháp cải thiện đau thần kinh tọa hiệu quả

Tập luyện là phương pháp cải thiện đau thần kinh tọa hiệu quả

Liệu pháp chườm nóng/lạnh

Khi các dây thần kinh ở cột sống lưng hoặc vùng mông và chân bị viêm sưng gây đau nhức, thì việc sử dụng các túi chườm nóng/lạnh. Duy trì thực hiện thao tác trên, khoảng 20 – 30 phút/ngày và liên tục sẽ cải thiện hiệu quả, giảm bớt sự khó chịu ở các rễ thần kinh đang bị tổn thương.

Bổ sung dưỡng chất chuyên biệt cho xương khớp

Để hạn chế rủi ro mắc bệnh đau thần kinh tọa tối ưu và hiệu quả nhất, thì việc lựa chọn các loại thực phẩm chức năng chứa các dưỡng chất chuyên biệt là việc cực kỳ cần thiết. Giúp tái tạo các tế bào sụn và phục hồi những tổn thương ở cấu trúc khớp đi mà dây thần kinh tọa đi qua. Với các chiết xuất từ nguyên liệu từ thiên nhiên Jex thế hệ mới chính là giải pháp sáng giá nhất trong việc điều trị các bệnh lý xương khớp, bao gồm vấn đề đau thần kinh tọa gây ra nhiều ảnh hưởng sâu sắc đến tình trạng sức khỏe và tinh thần người mắc bệnh.

Jex Thế hệ mới chứa bộ dưỡng chất độc quyền tốt cho sụn khớp

Jex Thế hệ mới chứa bộ dưỡng chất độc quyền tốt cho sụn khớp

Jex thế hệ mới được các nhà khoa học hàng đầu tại Mỹ nghiên cứu suốt quãng thời gian dài, kết hợp cùng các tinh chất quý hiếm tốt cho hệ xương khớp như Eggshell Membrane, Collagen Type 2 và Collagen Peptide, Turmeric Root, Chondroitin Sulfate,… Tăng cường khả năng sản sinh dịch khớp, bảo vệ và tái tạo xương dưới sụn. Nhằm ngăn chặn sản sinh các cytokine tiền viêm gây ra tình trạng viêm , làm chậm quá trình thoái hóa khớp diễn ra và giảm đau nhức ở các khớp nhanh chóng an toàn.

Để bảo vệ sức khỏe xương khớp và phòng tránh bệnh lý đau thần kinh tọa, người bệnh cần có sự chú ý và chọn lựa kỹ càng trước khi áp dụng để có thể đạt được hiệu quả tốt nhất cho cơ thể. Hơn thế nữa, thường xuyên kiểm tra sức khỏe định kỳ để kịp thời phát hiện bệnh và điều trị nhanh chóng, tránh các biến chức phức tạp khác ảnh hưởng.

5/5 - (1 bình chọn)
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Góp ý
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận

Bạn có thể thích