Home Bệnh xương khớpThoái hóa cột sống Thoái hóa cột sống là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và triệu chứng

Thoái hóa cột sống là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và triệu chứng

Đăng ngày: Chỉnh sửa lần cuối:

Được đánh giá y tế bởi

Bác sĩ Nguyễn Tấn Vũ

Được viết bởi

Đã kiểm duyệt y khoa

Tất cả bài viết của chúng tôi đã được kiểm tra nội dung y khoa trước khi xuất bản để đảm bảo tính chuyên môn.

Thoái hóa cột sống được xem là bệnh lý rất phổ biến ở những người cao tuổi nhưng gần đây bệnh đang ngày càng có xu hướng trẻ hóa và thường gặp hơn ở những người trẻ tuổi. Gây ra đau nhức, hình thành gai xương tại đốt sống, làm ảnh hưởng đến hoạt động sinh hoạt của người bệnh.

Thoái hóa cột sống là gì

Vậy thoái hóa cột sống là gì? Đâu là những nguyên nhân, dấu hiệu thường gặp của thoái hóa cột sống? Hãy cùng Doctor Jex đi tìm lời giải qua bài viết dưới đây.

Thoái hóa cột sống gì?

Cột sống đảm nhiệm vai trò quan trọng nhất trong hệ thống xương khớp của một cơ thể. Đóng góp cho giữ cơ thể hoạt động thể chất hằng ngày, góp phần làm giảm đi các áp lực bằng cách nâng đỡ trọng lượng của cơ thể. Tuy nhiên cột sống rất dễ bị thoái hóa nếu không để ý đến tình trạng sức khỏe bản thân, không đi điều trị kịp thời sẽ dẫn đến thoái hóa cột sống trầm trọng.

Bệnh thoái hóa cột sống

Thoái hóa cột sống là hiện tượng các lớp sụn khớp mòn dần, các đốt sống cọ sát trực tiếp với nhau trong lúc cơ thể vận động dẫn đến gây viêm. Từ đó làm cho sưng bao hoạt dịch khớp và khô khớp do dịch tiết khớp ra bị hạn chế. Sự cọ xát giữa các đầu xương lâu ngày dẫn đến tạo thành các gai xương, và nếu các gai xương pháp triển quá mức, tiếp tục tình trạng cọ sát sẽ làm cho các rễ dây thần kinh và các mô mềm xung quanh bị ảnh hưởng theo.

Thoái hóa cột sống được ở hai vị trí đốt sống bị ảnh hưởng nhiều nhất là đốt sống L5-S1 và đốt sống L4-L5. Đây là hai vị trí phải gánh chịu nhiều áp lực về tải trọng của cơ thể nhiều nhất, và đây cũng là hai vị trí có nhiệm vụ giữ ổn định cột sống mỗi khi cơ thể hoạt động, di chuyển qua lại. Chính vì thế, người lớn tuổi vì lâu ngày, hai vị trí này cũng sẽ lão hóa theo thời gian.

Thoái hóa cột sống là gì

Triệu chứng nhận biết thoái hóa cột sống

Mỗi người đều có vị trí cột sống thoái hóa khác nhau, cùng với đó cũng có những triệu chứng nhân biết riêng. Có hai triệu chứng ở vị trí cột sống hay thoái hóa nhất là thoái hóa cột sống cổ và thoái hóa cột sống thắt lưng.

  • Đau cứng vùng cổ

Ở trong giai đoạn đầu, người bệnh sẽ trải qua những cơn đau nhức diễn ra đột ngột ở xung quang cùng cổ. Cơn đau gia tăng lên nếu không được can thiệp bởi y tế, người bệnh có thể sẽ gặp khó khan trong việc cử động cổ hoặc xoay hướng.

  • Suy giảm sức lực ở tay, vai

Không chỉ ở cổ, mà cả vai và tay (gồm cả cánh tay) cũng bị chịu ảnh hưởng trực tiếp khi người bệnh mắc thoái hóa cột sống cổ. Lúc này, lực ở cánh tay và vai dần dần suy yếu và bị hạn chế cử động hơn. Nghiêm trọng khi bệnh trở nặng hơn, người bệnh sẽ mất đi khả năng cầm nắm hoặc bưng bê đồ đạt.

  • Chóng mặt, đau đầu

Đây là triệu chứng khi tình hình bệnh đang tiến triển theo xu hướng xấu hơn. Tình trạng này xảy ra khi các rễ dây thần kinh bị chèn ép do tác động của thoái hóa cột sống. Nếu để lâu hơn, người bệnh sẽ gặp phải tình trạng hay bất tỉnh.

  • Mất cảm giác

Khi tình trạng thoái hóa cột sống bước vô giai đoạn nặng nhất là lúc này người bệnh mất đi khả năng cảm giác ở xung quanh vùng cổ. Không cảm nhận được mọi thứ tác động tới vùng cổ.

Triệu chứng thoái hóa cột sống thắt lưng

  • Đau nhức vùng lưng

Có thể nói đây là triệu chứng dễ nhận thấy khi người bệnh mắc phải thoái hóa cột sống thắt lưng. Với từng mức độ cơn đau và tần suất xảy ra phụ thuộc vào tình hình tiến triển của căn bệnh. Vào những lúc thời tiết thay đổi thất thường sẽ làm cho cơn đau cảm nhận rõ hơn hoặc trong lúc hoạt động quá sức.

  • Tê bì chân

Khi tủy sống bị chèn ép, người bệnh thường gặp phải biểu hiện tê bì cả 2 chân. Triệu chứng này gây ảnh hưởng đến các hoạt động di chuyển của người bệnh, làm hạn chế đi khả năng đi lại ảnh hưởng tới đời sống hằng ngày của người bệnh.

  • Vận động bị hạn chế

Thoái hóa cột sống thắt lưng gây ra sự chèn ép tới dây thần kinh vận động. Nếu người bệnh không có đi điều trị sớm và khắc phục tình trạng thoái hóa, có thể dẫn đến bị bại liệt chi dưới.

Biến chứng của thoái hóa cột sống

Thoái hóa cột sống có thể gây ra nhiều hệ quả không ngờ đến nếu bạn coi nhẹ căn bệnh đó. Với khả năng có thể mất đi khả năng đi lại, nằm liệt một chỗ là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất khi mắc thoái hóa cột sống. Mỗi vị trí của cột số đều có biến chứng khác nhau, biến chứng thoái hóa cột sống cổ khác với biến chứng thoái hóa cột sống thắt lưng.

Biến chứng thoái hóa cột sống

  • Mất ngủ: Thoái hóa cột sống gây ra đau nhức ở vùng lưng khiến cho người bệnh mệt mỏi, mất ngủ liên tục về đêm, thậm chí có thể bị đột quỵ
  • Hội chứng tăng – giảm huyết áp: Đây là một trong những biến chứng được thấy nhiều ở người mắc thoái hóa cột sống cổ. Huyết áp tăng giảm bất thường, gây ảnh hưởng tới sức khỏe của bệnh nhân.
  • Rối loạn tiền đình: Thoái hóa cột sống tạo cản trở máu lưu thông tới não, dẫn đến gây rối loạn tiền đình cùng với các cơn đau đầu, chóng mặt hoặc biếng ăn.
  • Thoát vị đĩa đệm: Khi các rễ dây thần kinh bị chèn ép, người bệnh có triệu chứng tê liệt một hoặc hai bên cánh tay, dần dần các bộ phận bị thoái hóa sẽ chuyển sang thoát vị đĩa đệm, làm cho cơ thể mất đi kiểm soát vận động, cơ thể bị teo đi hoặc bại liệt.
  • Hội chứng cổ – tim: Thoái hóa cột sống cổ làm cho các đốt sống cổ lệch khỏi vị trí ban đầu làm cho cấu trúc xương cổ bị thay đổi, chèn ép dây thần kinh chi phối chức năng hoạt động của tim. Hậu quả là xuất hiện các cơn đau tim đột ngột hoặc làm rối loạn nhịp tim thường xuyên.

Biến chứng thoái hóa cột sống thắt lưng

  • Biến dạng cột sống: Các đốt sống thắt lưng bị thoái hóa gây ra đau nhức với mức độ khó chịu làm người bệnh không thể đi đứng hoặc sinh hoạt bình thường được. Vì thế, người bệnh phải đứng ở tư thế nghiêng hoặc cúi đầu xuống khi di chuyển, điều này về lâu dài sẽ khiến cho xương khớp bị biến dạng (gù, vẹo hoặc cong), đó là lí do sao người già hay bị gù lưng hoặc phải chống gậy khi di chuyển.
  • Chèn ép dây thần kinh: Thoái hóa cột sống thắt lưng làm cho các dây thần kinh vị chèn ép, khiến cho người bệnh có những cảm giác đau đơn ở vùng mông và lan ra tứ chi. Rất nghiêm trọng, nếu không điều trị sớm có thể dẫn đến bị bại liệt.
  • Ảnh hưởng tới thị lực: Khi dây thần kinh bị chèn ép, nhiều cơ quan chức năng trong cơ thể đều bị hạn chế hẳn, thị lực cũng không ngoại lệ. Khi bị thoái hóa cột sống thắt lưng, thị lực suy giảm, mắt bị sưng nhức, nhói trước ánh sang. Có một số trường hợp như tầm nhìn bị thu hẹp hoặc có thể bị mù.
  • Đau ngực: Người bệnh không chỉ cảm nhận những cơn đau từ vùng lưng mà còn ở trước ngực. Xuất hiện những cơn đau ở bầu ngực, do gốc thần kinh của cột sống cổ 6 và 7 bị chèn ép bởi gai xương, dẫn đến làm ảnh hưởng cơ ngực.

Nguyên nhân gây thoái hóa cột sống

Nguyên nhân của thoái hóa cột sống được hình thành qua quá trình sụn khớp và đĩa đệm phải chịu áp lực lớn thường xuyên và diễn ra trong một thời gian dài. Làm cho các phần sụn, phần xương dưới sụn bị tổn thương. Bên cạnh có một số nguyên nhân phổ biến gây thoái hóa cột sống cụ thể như:

Thoái hóa cột sống

  • Tuổi tác: Đây có thể là nguyên nhân được biết đến nhiều, với sự tác động của tuổi tác đến hệ thống xương khớp, không chỉ riêng cột sống mà các bộ phận xương khớp khác cũng bị lão hóa theo thời gian. Quá trình trao đổi chất và sản sinh tế bào mới sẽ kém đi với những cao tuổi. Chính vì thế, lâu ngày sẽ dẫn đến thoái hóa cột sống.
  • Thường xuyên lao động nặng: Những ai mà làm công việc liên quan đến thể chất như xây dựng, bức vác đồ nặng, … có khả năng mắc thoái hóa cột sống cao. Với tính chất công việc, gây áp lực lên các sụn khớp và đĩa đệm, những động tác được lặp đi lặp lại khiến cho cột sống của người bệnh nhanh bị thoái hóa.
  • Tư thế sinh hoạt sai: Ngồi hoặc đứng trong một thời gian cũng có khả dẫn đến thoái cột sống cao. Làm việc kéo dài ở một tư thế, ít vận động cũng là một trong những lí do gây bệnh thoái hóa cột sống.
  • Chấn thương: Các chấn thương có liên quan đến cột sống thường hay để di chứng lâu dài cho người bệnh. Đây cũng nguyên nhân gây thoái hóa cột sống dễ hiểu, khi cột sống bị tổn thương và theo thời gian dài không được điều trị đàng hoàng thì có thể dẫn đến thoái hóa cột sống.
  • Ăn uống không lành mạnh: Với những người bị thoái hóa cột sống thường ăn uống không được lành mạng, chế độ ăn rối loạn, gây cho cơ quan trao đổi dưỡng chất trong cơ thẻ vị rối loạn chức năng. Từ đó làm tăng khả năng mắc thoái hóa cột sống nói riêng và các bệnh về xương khớp khác nói chung.
  • Nguyên nhân khác: Di truyền, thừa cân, béo phì, cơ xương yếu hoặc người đã từng phẫu thuật cột sống.

Các cách chẩn đoán của thoái hóa cột sống

Đối với căn bệnh này, việc cần chẩn đoán là ưu tiên hàng đầu khi đến các bệnh viện. Dựa vào các kết quả từ các xét nghiệm chẩn đoán, bác sĩ có thể tìm ra được cội nguồn của vấn đề, từ đó có đưa ra được hướng điều trị chính xác và hiệu quả nhất. Một số phương pháp chuẩn đoán phổ biến và cũng như hiệu quả nhất giúp cho bác sĩ tìm ra nguyên nhân như sau:

Tìm hiểu về thoái hóa cột sống

    • Chụp X-quang: Phương pháp này giúp cho bác sĩ có thể phát hiện ra nếu bệnh nhân có mắc phải những biến chứng bất thường. Từ đó có những đánh giá và hướng điều trị cụ thể hơn.
    • Chụp CT: Đây là phương pháp mà các bác sĩ thường hay chỉ định cho bệnh nhân khi được nghi mắc thoái hóa cột sống. Phương pháp giúp cho bác sĩ có hình ảnh rõ hơn về các mô mềm, bao gồm cơ bắp, đĩa đệm cột sống, dây chằng và gân.
    • Chụp cộng hưởng từ (MRI): Chụp cộng hưởng từ (MRI) cũng giống như phương pháp chụp CT nhưng nó sẽ giúp cho bác sĩ thấy được mức độ tổn thương cột sống rõ ràng hơn.
    • Chụp cắt lớp vi tính phát xạ đơn (SPECT): Phương pháp chẩn đoán thường được kết hợp chung với phương pháp chụp CT, để xác định rõ hơn vị trí cột sống đang bị tổn thương
  • Xét nghiệm chức năng khác: Ngoài các phương pháp chẩn đoán trên, bác sĩ vẫn đưa ra một số xét nghiệm khác như xét nghiệm máu, hút dịch tủy sống để loại trừ các trường hợp khác như viêm đốt sống, nhiễm trùng hay ung thư. Tuy nhiên, các xét nghiệm này không phát hiện hay đánh giá tình trạng thoái hóa cột sống.

Phương pháp điều trị thoái hóa cột sống

Một số phương pháp điều trị thường được các bác sĩ tư vấn điều trị như:

  • Điều trị sử dụng thuốc
  • Nhóm thuốc chống viêm, giảm đau không steroid (NSAIDs) như Ibuprofen, Naproxen, … giúp làm giảm đau và sung viêm. Một điểm cần để ý khi sử dụng nhóm thuốc này sẽ phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe của bệnh nhân, vì thuốc đôi khi gây ra các tác dụng phụ như ảnh hưởng đến dạ dày, thận hoặc tim mạch.
  • Thuốc giảm đau opioid chỉ được chỉ định cho những bệnh nhân đang bị đau lưng cấp tính hoặc không đáp ứng theo các loại thuốc khác vì tính chất gây nghiện của thuốc này. Bên cạnh đó, có một số phản ứng đi kèm theo loại thuốc này là ảnh hưởng đến nhận thức và hệ tiêu hóa.
  • Thuốc giãn cơ sẽ cải thiện vấn đề co cứng cơ của bệnh nhân mắc thoái hóa cột sống. Mặc dù vậy, nó chỉ hiệu quả trong thời gian ngắn.
  • Thuốc chống động kinh thường được bác sĩ chỉ định những loại như Gabapentin (Thần kinh, Hozizant) và Pregabalin (Lyrica), có tác dụng làm giảm cơn đau ở các dây thần kinh đang bị tổn thương.
  • Bổ sung dưỡng chất thiên nhiên và kiểm soát quá trình viêm
  • Vật lý trị liệu

Đây là phương pháp điều trị thoái hóa cột sống không sử dụng thuốc, cũng là yếu tố không thể thiếu trong phác đồ điều trị thoái hóa cột sống. Một số phương pháp trị liệu được các bác sĩ hay chỉ định gồm:

  • Sóng ngắn: Phương pháp điều trị dùng song ngắn giúp tăng tuần hoàn máu đến các cơ, kích thích lên các đầu dây thần kinh. Bên cạnh đó, có tác dụng chống viêm, giảm phù nề ở các đốt sống bị thoái hóa và tái tạo tế bào.
  • Laser cường độ cao: Phương pháp này sẽ gây tê trực tiếp tới cột sống, rồi kích thích đẩy nhanh quá trình tái tạo mô cơ, làm giảm đi các cơn đau nhức cột sống.
  • Kéo giãn cột sống bằng máy: Thiết bị kéo giãn giúp mở rộng liên hợp nơi cột sống từ đó giúp làm lành bao xơ, đưa đĩa đệm, cột sống về vị trí bình thường. Tạo không gian hơn để các thần kinh không bị chèn ép để giúp cải thiện cơn đau nhức.
  • Các phương pháp điều trị nội khoa khác

Ngoài các phương pháp điều trị đã đề cập ở trên, bệnh nhân cũng sẽ tư vấn thêm một số phương pháp điều trị nội khoa để kiểm soát và đẩy lui các cơn đau nhức, tê cứng các khớp xương. Điển hình như:

  • Kích thích dây thần kinh bằng xung điên qua da (TENS)
  • Trị liệu thần kinh cột sống (Chiropractic)
  • Châm cứu giảm đau
  • Xoa bóp, massage
  • Tiêm khớp (Corticosteroid, tế bào gốc, huyết tương giàu tiểu cầu PRP, … )
  • Phẫu thuật

Cải thiện thoái hóa cột sống

Phẫu thuật cột sống thường được xem là lựa chọn điều trị cuối cùng. Đối với những trường hợp mà cần phải phẫu thuật như thoát vị đĩa đệm, trượt đốt sống và hẹp ống sống kéo dài, làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Phương pháp này chỉ được áp dụng nếu phương pháp điều trị nội khoa không có hiệu quả, nhưng đi kèm theo đó có những rủi ro trong quá trình phẫu thuật như gây đau tim, đột quỵ, tổn thương não, buồn nôn, đau họng, khô miệng và ớn lạnh.

Không chỉ thế, sau khi phẫu thuật xong, bệnh nhân có thể những biến chứng như xuất huyết nội, nhiễm trùng hoặc thậm chí là tổn thương thần kinh vĩnh viễn. Chính vì thế, bệnh nhân và người nhà bệnh nhân nên cân nhắc kĩ trước khi có quyết định điều trị theo phương pháp này.

  • Các biện pháp hỗ trợ, điều trị tại nhà

Khi bị đau nhức ở vùng lưng làm ảnh hưởng đến mọi hoạt động sinh hoạt hằng ngày của bệnh nhân. Bệnh nhân có thể áp dụng một số biện pháp khắc phục để cải thiện hơn chất lượng cuộc sống hằng ngày như:

  • Chườm ấm và lạnh quanh vùng bị đau nhức
  • Cần ngủ đủ giấc để bảo toàn sức khỏe
  • Xây dựng thói quen vận động – nghỉ ngơi hợp lí
  • Chú trọng đến cân nặng để không áp lực đến cột sống

Bài tập chữa thoái hóa cột sống

Tập luyện thường xuyên và đúng cách sẽ giúp cho cơ thể tăng sự bền bỉ, sức mạnh, cải thiện độ linh hoạt của các đốt sống. Giúp ngăn ngừa thừa cân béo phì, cải thiện chất lượng cuộc sống hơn. Một số bài tập chữa thoái hóa cột sống như:

  • Bài tập di động cột sống
  • Bài tập nâng đầu gối ngang ngực
  • Bài tập căng gân kheo
  • Bài tập giữ cân bằng

Thoái hóa cột sống kiêng gì và nên ăn gì?

Chế độ ăn uống được xem là phần quan trong đóng góp trong quá trình điều trị thoái hóa cột sống. Chế độ ăn uống của người đang bị thoai hóa cột sống cần phải ưu tiên những thực phẩm như sau:

  • Các loại các béo (cá tuyết, cá hồi, cá trích, cá mòi, …)
  • Nước hầm xương
  • Thực phẩm giàu canxi (tôm, ốc, sò, cá mòi, nước cảm sữa, …)
  • Các loại rau xanh và trái cây
  • Các thực phẩm khác (ngũ cốc, nấm, tỏi, gừng, …)

Bên cạnh những thực phẩm cần được bổ sung, có một số thực phẩm nên tránh hoặc hạn chế khi bạn đang bị thoái hóa cột sống như:

  • Đường
  • Các món nhiều dầu mỡ
  • Bột mì trắng
  • Đồ chế biến sẵn
  • Thịt đỏ
  • Rượu, thuốc lá

Phòng ngừa thoái hóa cột sống

Những hệ quả mà thoái hóa cột sống mang lại cho bệnh nhân là không thể lường trước. Tuy nhiên, nếu phát hiện sớm các triệu chứng biểu hiện của thoái hóa cột sống và đi điều trị sớm, thì có thể làm chậm tiến triển của bệnh, đồng thời hạn chế rủi ro phát sinh thêm các biến chứng khác. Một số biện pháp phòng ngừa mà bạn cần để lưu ý là:

  • Hạn chế các công việc nặng nhọc, dùng sức nhiều, điều chỉnh tư thế phù hợp
  • Thường xuyên thay đổi tư thế ngồi khi ngồi lâu
  • Giữ tinh thần thoải mái, kiểm soát căng thẳng
  • Tập luyện thường xuyên, kiểm soát cân nặng
  • Đi khám cột sống định kỳ hoặc bất kỳ lúc nào có biểu hiện đau lưng hoặc cổ bất thường, đặc biệt với người hay làm việc nặng hằng ngày.

Thoái hóa cột sống là căn bệnh mãn tính phổ biến hiện nay, mặc dù không ảnh hưởng tới tính mạng, nhưng với những tổn thương ở các đốt sống làm đau nhức gây ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của người bệnh. Vì thế, khi có dấu hiệu đau lưng, nên đến bệnh viện để gặp bác sĩ tư vấn và điều trị. Đề phòng trước không bao giờ là thừa cả.

Rate this post
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Góp ý
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận

Bạn có thể thích