Home Bệnh xương khớpThoát vị đĩa đệm Thoát vị đĩa đệm: Tổng quan về bệnh

Thoát vị đĩa đệm: Tổng quan về bệnh

Được đánh giá y tế bởi

Bác sĩ Nguyễn Tấn Vũ

Được viết bởi

Đã kiểm duyệt y khoa

Tất cả bài viết của chúng tôi đã được kiểm tra nội dung y khoa trước khi xuất bản để đảm bảo tính chuyên môn.

Tình trạng thoát vị đĩa đệm được thấy ở người trẻ tuổi hiện nay ngày càng nhiều, gây ra các tình trạng đau nhức, tê bì chân tay, làm ảnh hưởng tới đời sống sinh hoạt hằng ngày của bệnh nhân.

Hãy cùng Doctor Jex tìm hiểu sơ nét về Thoát vị đĩa đệm để có cái nhìn chính xác nhất về bệnh, từ đó có phương pháp phòng ngừa và cải thiện hiệu quả nhất.

Tổng quan thoát vị đĩa đệm

Thoát vị đĩa đệm là gì?

Thoát vị đĩa đệm được coi là tình trạng khi nhân nhầy của đĩa đệm cột sống bị lệch khỏi vị trí ban đầu, đi xuyên qua dây chằng gây chèn ép các rễ dây thần kinh làm cho các dây thần kinh bị tê bì.

Các giai đoạn của thoát vị đĩa đệm

Các giai đoạn của bệnh thoát vị đĩa đệm bao gồm:

Giai đoạn thoát vị đĩa đệm

Giai đoạn 1: Đĩa đệm lúc này có dấu hiệu biến dạng nhưng vòng bao xơ chưa bị rách. Người bệnh sẽ thính thoảng có cảm giác bị tê tay, tê chân, nhưng không đau nhức nên đa phần người bệnh sẽ không nhận biết được bệnh.

Giai đoạn 2: Tiến triển tiếp theo là vòng xơ lúc này bị rách một phần, nhân nhầy cũng bắt đầu thoát ra ngay chỗ vòng xơ bị rách làm cho đĩa đệm phình to. Mặc dù vậy, cơn đau vẫn được phát hiện.

Giai đoạn 3: Tới lúc này, vòng xơ đã bị rách hoàn toàn, dẫn đến nhân nhầy lòi ra ngoài và chèn ép rễ dây thần kinh. Đa phần lúc này người bệnh đã trải qua những cơn đau nhau, khó chịu và phải đi điều trị.

Giai đoạn 4: Đây là giai đoạn cuối cùng của căn bệnh. Lúc này, các rễ dây thần kinh hoàn toàn bị chèn ép gây ra những cơn đau đớn, khó chịu cho người bệnh. Những biến chứng nguy hiểm có thể nghiêm trọng hơn nếu người bệnh không đi gặp bác sĩ để tư vấn và điều trị sớm.

Nguyên nhân gây thoát vị đĩa đệm và yếu tố làm tăng nguy cơ

Nguyên nhân gây chủ yếu

  • Sai tư thế: Quá trình làm việc thời gian lâu dài với tư thế không thoải mái, hoặc mang vác các vật nặng nhiều sẽ làm cho cột sống nhanh bị thoái hóa.
  • Chấn thương: Các chấn thường như tai nạn giao thông, tai nạn lao động, vấp ngã gây tác động mạnh đến cột sống làm thay đổi cấu trúc và làm lệch đĩa đệm.
  • Thoái hóa tự nhiên: Thoát vị đĩa đệm được hình thành qua thời gian dài, tuổi càng cao, cột sống không còn được dẻo dai, vòng sụn bên ngoài thoái hóa xơ, lượng nước và tính đàn hồi bên trong nhân nhầy giảm đi. Đó là lí do sao, những người có độ tuổi từ 35 đến 50 sẽ hay gặp bệnh thoát vị đĩa đệm.

Các yếu tố tăng nguy cơ mắc

  • Yếu tố thừa cân, béo phì: Cân nặng dư thừa sẽ làm tăng trọng lực lên tới cột sống. Những ai đang bị về vấn đề thừa cân, béo phì có khả năng mắc bệnh thoát vị đĩa đệm cao gấp 12 lần so với người bình thường.
  • Các thói quen xấu: Một số thói quen ít ai để ý đến nhưng nếu lặp lại liên tục trong một thời gian cũng có nguy cơ mắc bệnh thoát vị đĩa đệm. Cụ thể như: cúi đầu xem điện thoại, kẹp điện thoại vào vai nói chuyện trong thời gian cũng có thẻ gây ảnh hưởng đến đĩa đệm cổ.
  • Yếu tố di truyền: Người trong gia đình có ai đã mắc thoát vị đĩa đệm trước đó cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với người bình thường.
  • Bệnh lý cột sống: Gù vẹo cột sống, thoái hóa cột sống hoặc gai đôi cũng là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc thoát vị đĩa đệm.

Thoát vị đĩa đệm là gì

Triệu chứng thoát vị đĩa đệm

Như đã phân tích qua các giai đoạn của bệnh ở trên, thoát vị đĩa đệm không có triệu chứng rõ ràng ở trong những giai đoạn đầu. Người bệnh chỉ có thể biết được tình trạng bệnh sau khi đi khám sức khỏe tổng quát hoặc gặp một số triệu chứng như sau:

  • Đau nhức chân tay: Người bệnh cảm nhận được những cơn đau đột ngột ở những khu vực như: thắt lưng, vai gáy, cổ và chân tay. Về sau, những cơn đau đó có xu hướng lan ra vùng vai gáy, chân tay. Cơn đau ban đầu chỉ có thể cảm thấy âm ỉ một vài ngày rồi sau đó chuyển sang đau dữ dội khi hoạt động, di chuyển qua lại.
  • Tề bì chân tay: Triệu chứng này nhận thấy qua lúc nhân nhầy của đĩa đệm thoát ra gây chèn ép dễ dây thần kinh tạo ra những cơn đau nhức, tê bì vùng thắt lưng, vùng cổ. Sau đó, các vùng tê bì phát triển rộng hơn xuống mông, đùi, bẹn chân và gót chân. Không chỉ thế, một số người bệnh sẽ mắc phải triệu chứng khác như rối loạn cảm giác, rối loạn phản xạ nóng hoặc lạnh.
  • Yếu cơ, bại liệt: Triệu chứng này thường được phát hiện khi bệnh đã trở biến nặng. Người bệnh lúc này sẽ gặp nhiều khó khăn hơn khi vận động hoặc di chuyển, dần dần các cơ không hoạt động sẽ bị teo, liệt và phải phụ thuộc vào mọi người xung quanh khi muốn gì đó.

Biến chứng thoát vị đĩa đệm

Tuy các dấu hiệu ban đầu có thể không gây ảnh hưởng nghiêm trọng cho tới người bệnh. Nhưng về lâu dài, nếu người bệnh không đi điều trị kịp thời, có thể dẫn đến gặp các biến chứng nguy hiểm như:

  • Hệ thống thần kinh bị ảnh hưởng: Khi các rễ dây thần kinh bị chèn ép, nên có thể dễ hiểu rằng hệ thống thần kinh sẽ là nơi đầu tiên bị tổn thương. Lúc này người bệnh sẽ cảm nhận sự khó chịu có những vùng có dây thần đi qua, càng về sau các cơn đau vùng ở vùng thắt lưng sẽ lan ra tay chân và gây cản trở cho việc di chuyển, vận động.
  • Rối loạn đại tiểu tiện: Thoát vị đĩa đệm gây chèn ép đến các dây thần kinh ở vùng thắt lưng và làm cho cơ tròn bị rối loạn. Dẫn đến, làm cho người bệnh không kiểm soát được trong việc đại tiểu tiện.
  • Rối loạn cảm giác: Thường những người mắc bệnh thoát vị đĩa đệm còn gặp biến chứng như rối loạn cảm gác, hiện tượng này do các dây thần kinh bị tổn thương làm cho những vùng da tương ứng với rễ dây thần kinh sẽ bị nóng lạnh thất thường.
  • Teo cơ: Biến chứng này được thấy do thoát vị đĩa đệm gây sự chèn ép lên các dây thần kinh ở diện rộng làm cho máu không được truyền đến một số nhóm cơ. Dần dần các nhóm cơ đó lâu ngày không nhận được các chất dinh dưỡng có nguy cơ bị teo cơ.
  • Tàn phế: Đây là biến chứng nguy hiểm nhất khi bị thoát vị đĩa đệm. Tới lúc này, người bệnh không còn khả năng vận động hoặc làm được bất cứ gì cả, chỉ nằm yên một chỗ.

Khi nào người bệnh cần đến gặp bác sĩ?

Đối với người bệnh đang gặp phải đau nhức ở cổ hoặc lưng trải ra tới cánh tay hoặc chân, hoặc có phải những triệu chứng ở trên. Bạn nên đi gặp bác sĩ để được tư vấn khám để có thể xác định được vấn đề, tình trạng bệnh và từ đó để có phương hướng điều trị phù hợ.

Chẩn đoán thoát vị đĩa đệm

Ngoài ra, một số biểu hiện gặp phải cần đi gặp bác sĩ như:

  • Các cơn đau có xu hướng trở nặng hơn: Đau nhức, tê bì hoặc khó chịu ngày càng tăng mức độ lên, làm ảnh hưởng đến các hoạt động hằng ngày của người bệnh.
  • Rối loạn chức năng bàng quang, ruột: Những người mắc hội chứng đuôi ngựa (Cauda Equina Syndrome) có thể bị són tiểu hoặc bí tiểu ngay cả bàng quang căng đầy.
  • Mất cảm giác: Một số người mắc hội chứng mất cảm giác yên ngựa (Saddle Anesthesia) thường gây mất cảm giác đến những khu vực “yên ngựa” trên cơ thể – bắp đùi bên trong, phía sau chân và vùng quanh trực tràng.

Chẩn đoán thoát vị đĩa đệm

Để có nắm rõ hơn guyên nhân gây ra thoát vị đĩa đệm hoặc tình trạng nào đang có những triệu chứng hoặc dấu hiệu của căn bệnh. Chân đoán bệnh thoát vị đĩa đệm là cách hiệu quả nhất để làm những việc đó, giúp cho bác sĩ có thể có cái nhìn tổng quản hơn, rồi từ đó đưa ra những biện pháp giải quyết.

Chẩn đoán lâm sàng

Trong biện pháp chẩn đoán lâm sàng, sẽ được chia làm 2 giai đoạn chẩn đoán:

  • Giai đoạn đau cấp: Lúc này, các cơn đau ở lưng được xuất sau một chấn thương hoặc bị tác động mạnh tới khu vực lưng. Tình trạng thường bị tái phát khi người bệnh vận động quá sức tại vùng đó. Đĩa đệm lòi ra sau hoặc vòng sợi lòi ra sau mà vòng sợi không bị tổn thương.
  • Giai đoạn chèn ép rễ: Người bệnh lúc này bắt đầu có những triệu chứng của hội chứng rễ được xem là cơn đau lan xuống vùng chân, gây ảnh hưởng cho người bệnh khi di chuyển, hắt hơi hoặc rặn. Đây là tình trạng vòng sợi đã bị đứt, một phần hoặc toàn bộ nhân nhầy tụt ra đằng sau, gây ra sự chèn ép. Ngoài ra, thoát vị đĩa đệm còn gây một số biến đổi khác như phù nề mô xung quang, ứ đọng tĩnh mạch, …

Chẩn đoán cận lâm sàng

Để chẩn đoán thoát vị đĩa đệm, các bác sĩ thường sẽ chỉ định thêm một số biện pháp cận lâm sàng như:

  • Chụp X-quang: Với phương pháp này, bác sĩ có thể xác định được vị trí thoát vị và có thể tìm ra một bệnh khác về xương sống.
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI): Đây là phương pháp chuẩn đoán hiện đại, với sự chính xác cao, giúp xác định vị trí, hình thái và số tần thoát vị của bệnh nhân.
  • Chụp cắt lớp vi tính kết hợp bao rễ cản quang: Phương pháp này dành cho những bệnh nhân đang bị nghi mắc bệnh nhưng không thể chụp MRI, giúp xác định vị trí, mức độ thoát vị của bệnh nhân một cách chính xác.

Cải thiện thoát vị đĩa đệm

Thoát vị đĩa đệm có nguy hiểm không?

Sau khi đã phân tích qua hết những nguyên nhân, triệu chứng và biến chứng của bệnh thoát vị đĩa đệm. Mặc dù bệnh thoát vị đĩa đệm không gây ảnh hưởng tới tính mạng, nhưng nếu không đi điều trị sớm hoặc có những biện pháp phòng chống phù hợp có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng đã được đề cập ở trên.

Thoát vị đĩa đệm nguy hiểm hay không còn phụ thuộc vào từng giai đoạn của bệnh. Có thể trong giai đoạn đầu, khi bao xơ đĩa đệm chưa bị rách, nếu được điều trị tư vấn sớm thì việc chữa khỏi sẽ đạt lên tới 95%. Đạt được mục đích giảm đau, phục hồi chức năng vận động và giúp các phần đĩa đệm bị thoát vị giảm đi co lại làm giảm ảnh hưởng đến dây thần kinh và không gây nguy hiểm đến cho người bệnh. Nhưng nếu người bệnh phát hiện ở giai đoạn đã hoàn hành, lúc này các phần đĩa đệm đã có mảnh rời làm tăng tỷ lệ nguy hiểm cho sức khỏe người bệnh.

Chính vì thế, việc phát hiện bệnh sớm để đi tư vấn điều trị sẽ giảm đi khả năng nguy hiểm cho sức khỏe và cuộc sống của bạn.

Bệnh thoát vị đĩa đệm có chữa được không?

Các bác sĩ sẽ khám tổng quan tình trạng sức khỏe và cũng như tìn trạng bệnh của bệnh nhân. Từ đó sẽ đưa ra kết luận bệnh thoát vị đĩa đệm chữa được không. Bên cạnh đó, có một số yếu tố quyết định bệnh thoát vị đĩa đệm có chữa được không như:

  • Tình trạng thoát vị đĩa đệm: Mỗi người có mỗi tình trạng bệnh khác nhau và thời gian phục hồi cũng sẽ khác nhau. Tuy nhiên các triệu chứng đau, tê liệt hoặc yếu cơ ở một số bộ phận do hội chứng đĩa đệm đều có thể được khắc phục nếu có phương pháp chữa trị hiệu quả và khoa học.
  • Sự kiên trì: Căn bệnh này được hình thành trong một thời gian rất dài, vì thế để có thể chữa trị phục hồi tổn thương cũng cần một thời gian dài (ít nhất vài tháng), để có thể thu lại được kết quả rõ ràng.

Phương pháp điều trị thoát vị đĩa đệm

Có 2 phương pháp cho điều trị thoát vị đĩa đệm là bảo tồn và phẫu thuật. Mỗi phương pháp sẽ được áp dụng tùy theo tình trạng của bệnh nhân. Nếu trường hợp bệnh nhân chưa bị lệch đĩa đệm, gây ảnh hưởng đến rễ dây thần kinh, bệnh nhân có thể áp dụng phương pháp bảo tồn (dùng thuốc, vật lý trị liệu, …). Còn đối với trường hợp bệnh nhân không đáp ứng được điều trị nội khoa và có dấu hiệu tiến triển nặng hơn, người bệnh sẽ được chỉ định đi phẫu thuật.

  • Dùng thuốc

Đối với bệnh thoát vị đĩa đệm hoặc các bệnh về xương khớp khác, thuốc giảm đau luôn được các bác sĩ chỉ định trong đơn thuốc như Acetaminophen, thuốc chống viêm không steroid hoặc corticosteroid, thuốc giãn cơ, chống đau thần kinh, … Một số thứ cần lưu ý là những loại thuốc này uống nhiều có những tác dụng phụ như chóng mắt, buồn nôn, dị ứng và nguy hiểm hơn là có thể làm ảnh hưởng dạ dày, làm suy giảm chức năng gan thận loãng xương. Chính vì thế, bệnh nhân cần phải theo sự chỉ định của bác sĩ chứ không tự tiện mua thuốc uống theo cảm tính.

  • Vật lý trị liệu

Trong lộ trình điều trị bảo tồn, bệnh nhân sẽ dùng thuốc song song với đó là tập vật lý trị liệu để có thể khắc phục cơn đau và cũng như tối thiểu việc các dây thần kinh vị chèn ép do thói quen xấu trong cuộc sống hằng ngày. Dưới sự hướng dẫn trợ giúp của các chuyên viên và bác sĩ, bệnh nhân sẽ được hướng dẫn và giúp đỡ một cách chi tiết và khoa học để cải thiện được bệnh rõ ràng hơn. Bên cạnh đó, bệnh nhân không được tự ý tập luyện mà không có sự giám sát của hướng dẫn viên, việc tự ý tập mà không có sự giám sát của hướng dẫn viên có thể dẫn đến làm tổn thương vết thương trầm trọng hơn do tập luyện sai cách.

  • Phẫu thuật

Với trường hợp bệnh nhân không đáp ứng được điều trị nội khoa và tình hình bệnh của bệnh nhân có diễn biến xấu hơn như mất khả năng tự chủ tiểu tiện và đại tiểu tiện, hoặc mắc phải hội chứng chum đuôi ngựa, thì lúc này các bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật. Một số phương pháp phẫu thuật chữa trị thoát vị đĩa đệm hiện này gồm:

  • Phẫu thuật nội soi: Phương pháp phẫu thuật này được áp dụng để loại bỏ đĩa đệm đang bị nhô ra, làm ảnh hưởng đến rễ dây thần kinh. Kỹ thuật này giúp bác sĩ tiếp cận đĩa đệm bị thoát vị mà không cần di chuyển đến các dây thần kinh cột sống.
  • Phẫu thuật thay thế đĩa đệm nhân tạo: Đối với trường đĩa đệm bị thoát vị nghiêm trọng (giai đoạn 4), khi bao sơ bị rách lớn và nhân nhầy bị vỡ ra thành những miếng nhỏ rơi vô ống tủy. Lúc này bác sĩ chỉ có thể lựa chọn phương pháp thay thế đĩa đệm nhân tạo để tránh làm tổn hại thêm cho cột sống.

Các biện pháp phòng ngừa thoát vị đĩa đệm

Từ những nguyên nhân và yếu tố nguy cơ được nhắc ở trên, chúng ta biết rằng: Thoát vị đĩa đệm không thể ngăn chặn triệt để, nhưng vẫn có thể giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh nếu áp dụng sớm một số biện pháp phòng ngừa dưới đây:

  • Duy trì cân nặng hợp lý: Cân nặng hợp lý vừa giúp bạn sở hữu vóc dáng thon gọn, vừa phòng tránh được nhiều bệnh lý, trong đó có thoát vị đĩa đệm. Nếu bị thừa cân hoặc béo phì, bạn nên nghĩ đến việc giảm cân nghiêm túc ngay bây giờ.
  • Tập thể dục điều độ: Vận động điều độ (ít nhất 30 phút mỗi ngày) giúp tăng cường độ chắc khỏe và bền bỉ cho các bó cơ, từ đó ổn định cột sống và giảm tổn thương đĩa đệm.
  • Vận động đúng tư thế: Thực hiện các cử động đúng tư thế, như giữ lưng và cổ thẳng khi ngồi làm việc, không khom lưng đột ngột để nâng vật nặng, không lắc hoặc xoay cổ… sẽ làm giảm áp lực lên cột sống và đĩa đệm.
  • Bỏ thuốc lá: Thuốc lá là nguyên nhân gây cho ra nhiều loại bệnh không chỉ riêng về bệnh xương khớp. Bỏ thuốc lá càng sớm càng tốt nếu bạn muốn duy trì cơ thể khỏe mạnh với hệ xương khớp dẻo dai.

Phòng ngừa thoát vị đĩa đệm

  • Nghỉ ngơi khi đau cột sống: Cột sống có thể bị đau mỏi khi bạn làm việc quá sức hoặc vui chơi quá mức. Những lúc như vậy, bạn nên nghỉ ngơi hoàn toàn để cho cột sống có thời gian hồi sức kể cả đĩa đệm.
  • Bổ sung dưỡng chất thiết yếu cho xương khớp: Dinh dưỡng là nền tảng để xây dựng và duy trì hệ xương khớp bền vững. Ngoài nguồn cung cấp dưỡng chất cơ bản là chế độ ăn uống hằng ngày, bạn nên chủ động bổ sung những tinh chất chuyên biệt cho cột sống như Eggshell Membrane, Collagen Type 2 & Collagen Peptide, Turmeric Root, Chondroitin Sulfate… có trong JEX thế hệ mới.

Những tinh chất này là nguyên liệu thiết yếu cho quá trình phục hồi tổn thương và tái tạo xương khớp, làm chậm tiến trình thoái hóa. Khi cột sống vững vàng, hoạt động trơn tru và linh hoạt sẽ giảm thiểu áp lực cho đĩa đệm giúp phòng ngừa thoát vị đĩa đệm hiệu quả.

Rate this post
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Góp ý
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận

Bạn có thể thích